Dostęp do informacji

Podstawy prawne występowania do podmiotu leczniczego z wnioskiem o dostępem do informacji publicznej

Do udostępnienia zgromadzonych informacji zobowiązane są przede wszystkim władze publiczne. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 UDIP obowiązek ten spoczywa również na podmiotach reprezentujących inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, czyli np. na prezesie Narodowego Funduszu Zdrowia.
Informacje wytworzone czy posiadane przez Narodowy Fundusz Zdrowia w związku z wykonywanymi zadaniami publicznymi mają charakter informacji publicznych, co jednoznacznie rozstrzygnęła uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęta 9 grudnia 2013 roku.
Również publiczne zakłady opieki zdrowotnej mieszczą się w zakresie podmiotowym stosowania UDIP (potwierdza to wyrok WSA w Białymstoku z 25 listopada 2008 roku, II SAB/Bk 45/08). Jednocześnie na NZOZ jako na dysponencie środków publicznych spoczywa obowiązek udzielenia informacji publicznej, ponieważ „NZOZ prowadzony w formie prywatnej spółki prawa handlowego, z uwagi na fakt podpisania umowy z NFZ, staje się jednym z podmiotów publicznej opieki zdrowotnej, wykonującym zadania publiczne, w tym zakresie jest zobowiązanym do stosowania UDIP” (wyrok WSA w Poznaniu z 5 września 2012 roku, IV SAB/Po 52/12). Podobnie szpital jako publiczny samodzielny zakład opieki zdrowotnej w zakresie, w jakim korzysta ze środków publicznych, jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji stanowiących informację publiczną (wyrok WSA w Lublinie z 13 czerwca 2012 roku, II SAB/Lu 51/12).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym służby zdrowia wskazuje się, że przepisy UDIP gwarantują ochronę informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa. Można więc odmówić ujawnienia danych zawartych w ofertach składanych w toku postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej prowadzonych przez oddziały wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia, gdyż stanowią one tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu Ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Oferty zawierają też dane osobowe, których nie pozwala ujawniać Ustawa o ochronie danych osobowych. O wymienionych granicach dostępu do informacji posiadanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia mówią wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2011 roku (sygnatury akt: II GSK 264/10 i II GSK 265/10) i 5 kwietnia 2013 roku (sygnatura akt: I OSK 189/13) oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 kwietnia 2012 roku (sygnatura akt: VI SA/WA 106/12) oraz 12 kwietnia 2012 roku (sygnatura akt: VI SA/WA 276/12).
Ustawodawca, wymieniając tajemnicę przedsiębiorcy jako przesłankę ograniczenia dostępu do informacji publicznej, przypisał tej tajemnicy szczególną rangę, porównywalną tylko z prawem do ochrony prywatności jednostki. Chociaż pojęcie „tajemnicy przedsiębiorcy” nie zostało precyzyjnie zdefiniowane, to w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego mieszczą się w nim bez wątpienia dane zawarte w ofercie stanowiącej podstawę do ubiegania się o umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Wymóg transparentności działań w zakresie świadczenia usług zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych realizowany jest także przez zapewnienie dostępu do informacji o tym, jak dany podmiot jest oceniany przez NFZ jako dysponenta środków publicznych (wyrok NSA z 1 września 2011 roku, I OSK 1075/11).

W pierwszej edycji programu WatchDoctor skarżono bezczynność uczelni wobec wniosków o udzielenie informacji publicznych na temat ich relacji z podmiotami leczniczymi.
Fundusz Pomocy Studentom, jako instytucja odpowiedzialna za realizację programu WatchDoctor, wystąpił do rektorów uczelni publicznych z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznych. Przedmiotem wniosku były:
– kopie umów z instytucjami świadczącymi usługi medyczne na terenie nieruchomości należących do uczelni,
– kopie zawartych przez uczelnię umów lub porozumień dotyczących świadczenia usług medycznych dla studentów, doktorantów oraz pracowników,
– kopie zawartych przez uczelnię umów lub porozumień dotyczących promowania usług medycznych, informowania o usługach medycznych, udostępniania powierzchni reklamowych podmiotom świadczącym usługi medyczne w pomieszczeniach uczelni lub na terenie należących do niej nieruchomości.
Fundusz wnioskował o przekazanie tych informacji w formie wydruków poświadczonych podpisem upoważnionego pracownika uczelni.